Bir modelin içine baktığımızda çoğu zaman kuralları arıyoruz. Bir de orada olmayanları arayabiliriz.
BAŞKA’da ışığa ihtiyaç yok. Bir mevsim geçmiyor. Görüntüde mercana benzeyen bir kıvrım belirse de model bir deniz ekosisteminin ayrıntılarını taşımıyor. İki yoğunluk, komşuluk ilişkisi ve onları güncelleyen bir kural var.
Görüntü ile açıklama arasında
Bir desenin tanıdık bir şeye benzemesi, o şeyin aynı kuralla oluştuğunu tek başına göstermez. Bu gözlemevinin sunduğu daha dar bir gözlem: bu uygulama, seçtiğimiz koşullarda bu biçimi hesaplıyor.
Bu sınırlı cümle hayal gücünü kapatmıyor. Tam tersine, bir sonraki soruyu belirginleştiriyor. Benzeyen şey tam olarak ne? Kenarın biçimi mi, aralıklar mı, zaman içindeki değişim mi?
Kenarı bile bir seçim
İZ’de sağ kenarın komşusu sol kenar. BAŞKA’da üst ve alt kenarlar da birbirine bağlanıyor. Ekran dikdörtgen olsa da hesap, kenarda durmuyor.
Başka bir uygulama kenarı kapalı tutabilir. Aynı yerel kural, bu sınır seçimi yüzünden başka bir desen verebilir. Modelin yalnızca ortasını değil, nerede bittiğini de sormak gerekiyor.
Burada yapılabilecek şey
Bir deneye girdiğinde üç şeyi ayırmayı dene: değiştirdiğin kural, değiştirdiğin başlangıç, gördüğün sonuç. Bir seferde tek birini değiştirmek aradaki ilişkiyi izlemeyi kolaylaştırır.
Ve görüntü sana bir şey anlatıyor gibi geldiğinde, küçük bir soru bırak: Bu yorum için ekranda görmediğim hangi kanıta ihtiyacım var?